Margir skapandi sigrar með Færniflippi

Færniflipp í fjögur ár

Í Áslandsskóla hefur þróunarverkefnið Færniflipp verið kennt í fjögur ár, en það er samþætt kennslu- og námsfyrirkomulag sem tengir saman náttúrugreinar, samfélagsgreinar og upplýsinga- og tæknimennt. Færniflipp fékk styrk úr Menntasjóði Hafnarfjarðar í vor sem nýtist vel í að efla kennsluna. Kennaranir Steinbjörn Logason, Einar Bjarnason og Einar Þór Jóhannsson hafa séð margra sigra í skapandi skilum meðal nemenda í 10. bekk og heyra af því að þeir komi vel undirbúnir í framhaldsnám.

„Við horfum á okkur sem verkstjóra sem bendum á hluti með spurningum. Þau geta þá svarað eða sótt sér upplýsingar. Við kennum gagnrýna hugsun og vísindaleg vinnubrögð og reynum að kenna þeim aðferðir við að spyrja spurninga og leita sér upplýsinga og leiðsagnar. Fyrst þegar við byrjuðum þá gerðu nemendur DNA verkefni sem kom frá Langholtskóla og nefndist Ég er amma mín. Þá skoðuðu þau hver þau eru, útlit, eiginleika og annað og mátu hvaðan hvað og eitt kemur. Svo gerðu þau myndrænt hvað eru erfðir og umhverfi,“ segir Steinbjörn og bætir við að þeir séu stanslaust að ydda verkefnin til og þróa þau áfram. 

Nokkrir skólar eru frumkvöðlar í samþættingu námsgreina, svo sem Langholtsskóli og Víkurskóli í Reykjavík og hafa Steinbjörn, Einar og Einar horft til þeirra með kennsluaðferðir samhliða því að þróa sitt efni áfram á sinn hátt. „Fyrirkomulagið er þannig að við veljum þema og gerum 3-5 verkefni í þemanu. Við reynum svo að blanda öllum þremur greinum saman á einhverjum tímapunkti. Þau lesa kafla með texta og þurfa að hugsa hann út frá hönnunarlegu sjónarmiði og koma því inn í hönnun. Við höfum komist að því að með því að hanna og nálgast hlutina myndrænt, þá geta þau sem eiga erfitt með texta nálgast hann á annan hátt. Við sjáum því marga skemmtilega sigra þar,“ segir Steinbjörn glaðbeittur.  

Skapandi hugsun og skapandi afurðir

Vinnuferlið er þannig að hvert Færniflipp er sett upp á Padlet-upplýsingavegg inn á Google Classroom síðu Færniflippsins. Inn á þennan vegg eru verkefnin sett og allar grunnheimildir sem við vísum í. Mikið er af hópverkefnum en einnig einstaklings-. Steinbjörn leggur áherslu á að síðasta úrræðið í færninni sé að spyrja kennarana. „Við horfum á þetta þannig að með tækjunum eru nemendur með allan heiminn í höndunum og þeir þurfa að læra á og geta bjargað sér með það sem þau eru með í höndunum án þess að þurfa að spyrja. Þannig höfum við náð að bæta vinnuferli þeirra og sjálfstæði. Þá er það þessi skapandi hugsun; hvernig nálgast þau viðfangsefnin og hvernig þau skila af sér afurðinni. Þá kennum við uppsetningu og mörg átta sig á hvað þarf til að verkefnið verði enn betra og setja enn meiri metnað í það og þetta verður um leið skemmtilegra. Svo erum við með skapandi skil svo að ef þau eru mjög frjó þá geta þau skilað verkefni sem t.d. málverki eða teikningu. Það hefur gerst og var mjög flott.“ 

Þeir félagar notast við námsmatskvarða við öll verkefni sem er leiðarvísir nemenda sem sýna hvaða kröfur eru gerðar til þeirra. Námsmatskvarðinn er A, B+, B, C+, C og D.  Við höfum svo sýnt krökkunum skýringarmynd sem hvetur þau til þess að gera sitt besta. Meðfylgjandi skýringarmynd er uppskriftin að kökunni. En þar reynum við á myndrænan hátt að sýna þeim hvernig meiri metnaður, skapandi hugsun og sjálfstæð vinnubrögð gefa okkur fallegri köku.“

„Verkefni sem við sjáum frá þeim þar sem við sitjum bara með gæsahúð“

Steinbjörn viðurkennir að þeir finni fyrst um sinn að krökkunum finnist fyrirkomulagið krefjandi til að byrja með, en þegar þau eru farin af stað setjist þau í flestum tilfellum vel í þeim, fara að tileinka sér ákveðin vinnubrögð og fatta hvernig þau eiga að „baka kökuna“. Þau séu með uppskriftina fyrir framan sig. „Með því að ýta þeim áfram í átt að sjálfstæði þá eru verkefni sem við sjáum frá þeim þar sem við sitjum bara með gæsahúð. Jafnvel myndband sem gæti sómað sér vel í hvaða sjónvarpi sem er. Við heyrum einnig um nemendur okkar sem hafa farið í Flensborg, þá hafa kennarar tekið eftir því að þau koma frá okkur vel undirbúin og þurfa ekki að spyrja hvernig þau eiga að nálgast vissa hluti því þau eru komin með reynslu. Okkur þykir mjög vænt um þegar við heyrum af svona. Og að fá eitthvað gull frá þessum nemendum í formi afurða er svo gefandi. Þess vegna erum við kennarar,“ segir hann og brosir breitt. 

Einar B. bætir við þetta: „Krakkar sem við tölum við sem eru komnir í framhaldsskóla hafa sagt að það sé miklu meira að gera í Færniflippi en í framhaldsskóla en við bendum þeim þá á að þau séu í raun bara betur undirbúin vegna þess að þau fóru í Færniflipp. Okkur finnst þetta ganga vel og við erum virkja töluverðan hóp. Við erum þrír með yfirumsjón, í hverri lotu er nokkur verkefni og í lokin mega þau bæta eitt verkefni úr lotunni sem þau vilja bæta og skila því innan ákveðins tímaramma.“

Vilja gefa þessu tíma til að þróast vel

Steinbjörn er grafískur hönnuður sem horfir myndrænt á hluti og hvað það getur verið hjálplegt við nám í fjölbreyttum nemendahópi. Þá nálgast þau t.a.m. þunga texta á jákvæðari hátt. „Við þrír eigum það sameiginlegt að okkur finnst gaman að skapa og búa til efni og það er ekkert endilega sjálfgefið með alla kennara. En okkur langar að þessi samþætting verði líka í boði fyrir næstu árganga fyrir neðan. Við viljum bara gefa þessu tíma í að þróast vel til þess að hægt sé að ydda þetta til og skerpa til þess að auðveldara verði að taka skrefið í 8. og 9. bekk.“

Hann bætir við þeir séu tilbúnir að kynna þessa þróunarvinnu fyrir öðrum skólum hér í Hafnarfirði ef vilji sé fyrir því að taka þetta upp. Vinnubúðir eða kynningar um vinnuna. Þeir finni fyrir áhuga en það taki alltaf tíma að hefjast handa og gera þetta vel. Hins vegar séum við flest fljót að aðlagast. 

Fleiri nemendur framúrskarandi og færri undir lágmarkshæfni

Eins og áður hefur verið minnst á er þróunarverkefnið síkvikt og kennararnir benda á að ef eitthvað áberandi og fréttnæmt á sér stað í heiminum, þá geti þeir kippt því strax inn í námsefnið og útfært út frá hæfniviðmiðum. „Við erum ekki með neinar kennslubækur sem slíkar, en vísum í þær og segjum þær grunnheimildir en svo fara nemendur sjálfir að finna það nýjasta, meta það og hvað passar inn í verkefnin hverju sinni,“ segir Einar B.  Aðspurður um hvað sé honum minnisstæðast í þessu ferli undanfarin ár segir hann að í námsmati 10. bekkja séu fleiri nemendur að ná lágmarkshæfni og að fleiri metnaðarfullir námsmenn fái nám við hæfi og geti orðið framúrskarandi. „Hjá okkur situr enginn verkefnalaus og allir geta fundið leið í verkefnavinnu sinni sem hentari. Þau fá tækifæri til að bæta sig. Það skiptir því ekki endilega mestu máli hvaða námsefni við kennum, heldur vinnubrögðin sem þau læra. Þannig læra þau að standa sig vel hvert sem þau fara í nám síðar. Þessi vísindalega hugsun og vinnubrögð eru hornsteinninn okkar í náminu; Leita heimilda, meta þær, skrá þær og tilvísanir, áður en farið er af stað,“ segir hann að lokum.   

Síðustu vikur og á næstu vikum munu viðtöl við styrkhafa úr Menntasjóði Hafnarfjarðar vera birt á miðlum Hafnarfjarðarbæjar. Þannig gefst íbúum og öðrum áhugasömum tækifæri til að fá dýpri innsýn í frábær verkefni og skapandi skóla- og frístundastarf.