Verkin á bókasafninu – kynnumst þeim betur

Listin á bókasafninu

Sérvalin listaverk prýða veggi nýja bókasafnsins okkar. Aldís Arnadóttir,  forstöðumaður Hafnarborgar, leiðir okkur í gegnum bókasafnið og segir í afar stuttu máli frá nokkrum völdum verkum sem þar eru.

Já, verkin eru eins fjölbreytt og þau eru mörg. Þið sem komið upp rúllustigann takið líklegast eftir stóru bláu og svörtu verki sem blasir við. Það kallast Blálýsing eftir Trónd Patursson.

„Tróndur er einn þekktasti núlifandi listamaður Færeyja,“ segir Aldís.

„Hann á verk víða í opinberum byggingum á Norðurlöndum og hefur sýnt víða um heim. Hann vinnur oft á stórum skala og fæst jafnt við skúlptúra, innsetningar og málverk. Hann er þó sennilega einna þekktastur fyrir glerlistaverk sín,“ segir hún.

Hún segir Trónd gjarnan vinna með birtuna og samspil ljóss og lita. „Innblásturinn sækir hann í náttúruna, hafið, vindinn, fuglalífið og landslag Færeyja.“

Verkið hafi verið á sýningu í Hafnarborg árið 2002. „Það hefur ekki verið sýnt lengi. Það er því ótrúlega gaman að fá því svona fallegan stað hér.“

Það njóti sín einstaklega vel í dagsbirtunni sem flæði niður um þakgluggana. „Eftir veðri og birtuskilyrðum mun fólk sjá ólík blæbrigði bláa litarins og birtuna sem virðist koma innan úr verkinu,“ lýsir Aldís.

Verkin endurspegli starfsemina

Mörg verkanna eigi vel við starfsemi bókasafnsins. „Hér er til að mynda verk eftir Jón Laxdal sem var áður í fyrra húsi bókasafnsins,“ segir hún.

„Það er mjög skemmtilegt að tengja þetta verk við starfsemi bókasafnsins, því að það tengist konkretljóðum. Jón vinnur með úrklippur úr dagblöðum, bókstafi og týpógrafíu. Þess vegna er verkið mjög viðeigandi hér á bókasafninu,“ segir hún og að Jón hafi verið einn þeirra íslensku listamanna sem unnu hvað ötulast með verk af þessu tagi. Hann lést árið 2021.

Við seturýmið innst í nýja bókasafninu má finna textílverk eftir Rögnu Fróða. „Þetta eru glæný verk í safneign Hafnarborgar eftir Rögnu,“ segir Aldís og að einmitt sé gaman að hafa verkin við efni sem tengist handavinnu.

„Ragna vinnur á mörkum handverks, hönnunar og myndlistar. Þetta eru textílverk þar sem hún notar saumavél en hún beitir saumavélinni eins og málari beitir pensli og saumar myndina inn í reitina.“ Það sé mjög einkennandi fyrir hennar vinnu.

„Í verkunum birtast mynstur sem eru bæði framandi og kunnugleg á sama tíma. Mynstrin vísa oft í eitthvað fornt og voru verkin á sýningu hjá okkur fyrr á þessu ári.“

Aldís segir mörg abstrakt verk í seturýminu. Það myndast einhvers konar lifandi samtal á milli verkanna. „Og það þó að þau hafi ekki endilega verið hugsuð saman sem ein heild,“ segir Aldís.

Hún tekur dæmi. „Í einu verkanna sést hvernig birtan kemur inn á bak við það. Þar er neonlitur sem virðist sterkari eða daufari eftir birtunni.“

Verkið er eftir Ingunni Fjólu Ingþórsdóttur sem vinnur mikið með sjónarhorn áhorfandans. Maður fer ósjálfrátt að hreyfa sig í kringum verkið og skoða það frá ólíkum áttum,“ segir hún.

Þá færum við okkur aftur fram en við hlið stóra verksins eftir Trónd má finna tvö verk án titils.

„Þetta eru verk eftir Þórdísi Jóhannesdóttur sem voru á sýningu í Listasafni Árnesinga fyrir nokkrum árum. Þórdís tekur oft myndir af verkum annarra listamanna eða finnur sjónarhorn sem grípa hana á einhvern hátt,“ segir Aldís og nefnir hvernig Þórdís setur ljósmyndirnar fram á plexígleri.

„Verkin verða þannig bæði ljósmyndir og skúlptúrar en plexíglerið er beygt og birtan gefur verkunum aukna vídd. Skuggar myndast eftir því hvernig sólin skín og hvernig birtan fellur á þau. Þá birtast bæði litir og skuggar í kringum þau,“ segir Aldís. Einmitt þennan eiginleika má á myndinni sem fylgir hér með.

„Þessi verk sýna líka að ljósmyndin þarf ekki aðeins að vera tvívíður flötur. Hér verða mörkin óljós og verkið verður að eins konar ljósmyndaskúlptúr. Áhorfandinn fer ósjálfrátt að hreyfa sig í kringum verkið og skoða það frá ólíkum hliðum.“

Hún leiðir okkur næst að verkinu Vísirósir. „Þetta er verk eftir Bjarna Þórarinsson sem gerði myndaröð með þessu heiti í samstarfi við Godd en þeir eru báðir nýlega látnir,“ segir hún.

„Vísirósir er eins konar myndheimur þar sem unnið er með tungumál og merkingu á bæði vísindalegan og fagurfræðilegan hátt. Þetta er ekki aðeins fræðileg greining á tungumálinu, heldur jafnframt myndræn framsetning þess. Það þarf að lesa í verkið,“ segir hún.

„Orðin tengjast hvert öðru og eitt orð leiðir yfir í næstu línu. Þetta er eins konar rannsókn á orðum. Allt fylgir hér ákveðinni, úthugsaðri formúlu eða kerfi. Þarna má til dæmis lesa orð á borð við andi, sál, hugur, geð, sinni, trú og vilji. Maður gæti jafnvel eytt heilum degi í að skoða verkið,“ segir hún áður en hún gengur með okkur í barnahorn bókasafnsins, þar sem sjá má verk eftir Eirík Smith.

„Þetta verk er frá 1948 og heitir Japanskt ljóð. Mér finnst líklegt að það hafi verið á fyrstu einkasýningu Eiríks Smith sem haldin var í gamla Sjálfstæðishúsinu við Strandgötu,“ segir hún.

„Það er skemmtileg tenging að verkið eigi nú sess á nýjum stað við Strandgötuna. Þetta er nokkuð ólíkt þeim verkum sem margir þekkja eftir Eirík, enda er það frá upphafi ferils hans, rétt áður en hann fór að vinna mjög abstrakt myndir.“

Verk sem eiga við hvert rými

En hvernig voru verkin valin fyrir bókasafnið? „Við tókum okkur nokkurn tíma í það,“ segir Aldís. „Við hugsuðum um hvað passaði í rýmið, hvað tæki vel á móti gestum og hvaða verk kölluðust á við starfsemi bókasafnsins.“

Verkin eigi nú gott heimili á bókasafninu. „En það er auðvitað alltaf hægt að skipta verkunum út. Bókasafnið á að vera lifandi staður og við hugsum okkur að verkin geti verið hér í ákveðinn tíma, eins og sýning.“

Aldís segir að lokum að nýja bókasafnið sé frábært til að kynna safnkost Hafnarborgar fyrir gestum og gangandi.

„Ég vona að bæjarbúar og gestir bókasafnsins njóta verkanna. Það koma svo margir hingað og það er frábært að gestir safnsins geti notið þeirra hér.“

Já, komdu á nýja bókasafnið – það er svo sannarlega ævintýraheimur okkar Hafnfirðinga!