Vettvangur fyrir börn til að blómstra
Í Engidalsskóla hefur verið unnið að skapandi menntaverkefni sem snýst um að gefa nemendum tækifæri til að vinna með höndunum, prófa sig áfram og finna styrkleika sína í verklegu og skapandi starfi. Verkefnið byggir á hugmyndinni um að ekki allir nemendur finni sig í hefðbundnu skólastarfi, félagsstarfi eða íþróttum. Sum börn þurfa annan vettvang til að blómstra; stað þar sem þau fá að skapa, smíða, hanna og vinna á eigin forsendum.
„Við viljum skapa rými fyrir krakka sem finna sig ekki endilega annars staðar“
Í Engidalsskóla hefur verið unnið að skapandi menntaverkefni sem snýst um að gefa nemendum tækifæri til að vinna með höndunum, prófa sig áfram og finna styrkleika sína í verklegu og skapandi starfi. Margrét, skólastjóri Engidalsskóla, segir verkefnið, sem fékk styrk úr Menntasjóði Hafnarfjarðar, hafa þróast út frá raunverulegri þörf innan skólans. Verkefnið byggir á hugmyndinni um að ekki allir nemendur finni sig í hefðbundnu skólastarfi, félagsstarfi eða íþróttum. Sum börn þurfa annan vettvang til að blómstra; stað þar sem þau fá að skapa, smíða, hanna og vinna á eigin forsendum. „Við erum ekki endilega að hugsa um krakkana sem finna sig í handbolta, fótbolta eða hefðbundnu félagsstarfi,“ segir Margrét. „Við erum að horfa til krakka sem þurfa kannski annars konar rými.“
Kveikjan að verkefninu tengist meðal annars starfsmanni skólans, Maciej Bauer (kallaður Matti), sem hefur mikla verklega reynslu og nær einstaklega vel til nemenda. Hann kemur frá Póllandi og er með fjölbreytta menntun og reynslu sem hefur ekki að fullu fengist metin hér á landi. Í Engidalsskóla hefur hann þó reynst mikill styrkur, sérstaklega í vinnu með börnum sem þurfa meiri stuðning, meiri tengingu eða einfaldlega annan farveg fyrir hæfileika sína.
Unnið með pappa, rafmagn, mót og búnað
Margrét segir Matta búa yfir sjaldgæfri blöndu af verklegri færni og mannlegri nálgun. Hann er bátasmiður með blöndu af þroskaþjálfa, iðjuþjálfa, félagsráðgjöf og sálfræði og bætti því við sig kennsluréttindum og hefur íslenskt leyfisbréf sem kennari. Hann er svo í viðbótarnámi á meistarastigi í list- og verkgreinakennslu við HÍ eins og nokkrir kennarar Engidalsskóla. Þá vinnur hann mikið með höndunum og hefur meðal annars kennt nemendum að smíða, móta og skapa úr fjölbreyttum efniviði. Í skólanum hefur hann unnið með pappa, pappamassa, rafmagn, mót og ýmis konar búnað. Nemendur hafa til dæmis búið til rafmagnsleikföng, þrívíddarverkefni og stór verk, þar á meðal kastala fyrir viðburði í skólanum. „Það varð eiginlega þannig að margir vildu komast í brasið hjá honum,“ segir Margrét. „Hann nær svo vel til krakkanna.“
Áhuginn varð meiri en upphaflega var gert ráð fyrir. Verkefnið byrjaði sem afmarkaðri valáfangi, en smám saman kom í ljós að mun fleiri nemendur höfðu þörf fyrir slíkt skapandi rými. Hugmyndir komu jafnvel upp um að finna stærra húsnæði þar sem fleiri gætu tekið þátt, þó slíkt hafi ekki verið raunhæft að sinni.
Mikilvægt að skólastarf rúmi ólíka styrkleika
Að sögn Margrétar er mikilvægt að skólastarf rúmi ólíka styrkleika, bæði hjá nemendum og starfsfólki. Sumir nemendur blómstra í bóklegu námi, aðrir í íþróttum eða félagsstarfi, en enn aðrir finna sig best í verklegri vinnu þar sem þeir geta séð hugmyndir verða að einhverju áþreifanlegu. „Skólastarf þarf að rúma ólíka styrkleika,“ segir hún. „Við græðum mikið á því að hafa fólk með fjölbreyttan bakgrunn.“
Verkefnið er enn í þróun. Skólinn hefur verið að prófa sig áfram með tíma, skipulag og umfang. Hugmyndin er að bjóða upp á starf eftir skóla, til dæmis síðdegis, þannig að nemendur geti tekið þátt og samt verið komin heim fyrir kvöldmat. Margrét nefnir að tímasetningar eins og fjögur til sex eða fimm til sjö hafi verið ræddar, en að ekkert sé endanlega fest. Efniskostnaður, búnaður og laun starfsfólks utan hefðbundins vinnutíma skipta einnig máli. Skólinn hefur fengið styrki til að kaupa ýmis tæki og tól og hluti verkefnisins snýst um að tryggja að aðstaðan sé nægilega góð til að nemendur geti unnið fjölbreytt verkefni.
Þá segir Margrét að verkefnin sjálf eigi að ráðast að miklu leyti af áhuga nemenda. Sumir vilji smíða, aðrir hanna, móta eða prófa rafmagn og tækni. Markmiðið sé ekki að allir fylgi sömu uppskrift, heldur að nemendur fái tækifæri til að hanna eigin hugmyndir. „Hugsunin er svolítið að krakkarnir fái að vinna út frá sínu áhugasviði.“ Skólinn hafi einnig skoðað samstarf utan skólans. Margrét nefnir að þau hafi verið í sambandi við Össur á Íslandi þau stefna á að fara í heimsóknir með nemendur. Slíkt samstarf geti opnað augu barna fyrir því hvernig verkleg þekking, hönnun og sköpun tengist raunverulegum störfum og lausnum í samfélaginu.
Annað rými, meiri nálægð og verkefni sem kveikja áhuga
Það sem stendur upp úr hjá Margréti er hversu mikil þörfin er. Hún segir að þetta séu ekki endilega börn sem séu alltaf sýnileg í umræðunni eða skilgreind með sérstakan vanda. Oft séu þetta einfaldlega nemendur sem þurfi annað rými, meiri nálægð eða verkefni sem kveiki áhuga þeirra. Í slíku umhverfi geti börn fengið að upplifa sig sterk. Þau fái að prófa, gera mistök, laga, byggja og skapa. Jafnframt verði til félagsleg tenging í kringum verkefnin; nemendur hjálpist að, tali saman og myndi tengsl á öðrum forsendum en í hefðbundnu skólastarfi.
„Sum börn fá sjaldan að finna að þau séu sérfræðingar í einhverju,“ segir Margrét. „Í svona verkefni geta þau upplifað að þau geti búið til eitthvað sem skiptir máli.“ Framundan er áframhaldandi mótun. Verkefnið þarf að festa betur í sessi, bæði hvað varðar skipulag, fjármögnun og mönnun. Margrét segir þó ljóst að skólinn sjái mikinn ávinning í því að halda áfram. „Þetta er enn að þróast,“ segir hún. „En það sprettur úr raunverulegri þörf nemenda og úr því sem við sjáum að virkar.“
Síðustu vikur og á næstu vikum munu viðtöl við styrkhafa úr Menntasjóði Hafnarfjarðar vera birt á miðlum Hafnarfjarðarbæjar. Þannig gefst íbúum og öðrum áhugasömum tækifæri til að fá dýpri innsýn í frábær verkefni og skapandi skóla- og frístundastarf.